Hyrje
Mė 9 dhjetor filloi punėn misioni i ri ndėrkombėtar nė Kosovė – mision ky qė do tė vazhdojė ta mbajė pushtetin ekzekutiv nė ushtrimin e dhunės ligjore nė Kosovė. Nė vendin tonė tė cilit po i themi i pavarur. Mė 7 janar tė vitit 2008, mė shumė se njė muaj para se Deklarata e pavarėsisė sė Kosovės tė shpallet nė Kuvend, Janez Jansha, kryeministėr i Sllovenisė, nė kohėn kur vendi i tij kryesonte BE-nė, kishte thėnė se Kosova nuk do tė jetė e pavarur meqenėse “njė mision tė tillė evropian ne nuk do ta dėrgonim nė njė vend tėrėsisht tė pavarur, nė njė vend sovran.” (Radio Evropa e Lirė, 7 janar 2008; Ahto Lobjakas; http://www.rferl.org/content/article/1079326.html) Kjo pėrgjigje e tij kishte ardhur para shpalljes sė pavarėsisė. Mirėpo ēka e bėnte atė tėrėsisht tė sigurt pėr mangėsinė e sovranitetit dhe shtetėsisė sė plotė tė Kosovės (pėrveē Planit tė Ahtisaarit dhe koordinimit tė Deklaratės sė Pavarėsisė, tė cilat Jansha i njihte mė mirė se populli i Kosovės) ishte edhe njė dokument tjetėr – Veprimi i Pėrbashkėt i Kėshillit tė BE-sė (Kėshill ky qė kryesohej nga Jansha), dokument ligjor qė e themelonte EULEX-in. Mundėsimi i EULEX-it pamundėsonte pavarėsinė. Kėtė e mendonte Jansha atėherė. Kėtė e thoshte Lėvizja VETĖVENDOSJE! prej fillimit. Shteti i pavarur dhe sovran nuk duron misione tė huaja me pushtet ekzekutiv brenda.

Misioni i EULEX-it, i vetėm pa Pėrfaqėsuesin Civil Ndėrkombėtar, do t’i kushtojė Bashkimit Evropian gjithsej 364 milionė pėr vitin e parė dhe nga 400 milionė pėr vitet pas tij. Po tė ishte vėrtetė pėrqendrimi nė ndihmė pėr Kosovėn, atėherė kjo shumė parash do tė ishte mjaft e madhe pėr t’u pėrdorur nė ato sfera tė jetės shoqėrore ku Kosova ka shumė mė shumė nevojė, dhe ku populli i Kosovės do tė kishte vėrtetė dobi. Me kėto para BE do tė mund tė ndėrtonte universitete tė nivelit mė tė lartė, spitale me standarde vėrtetė evropiane, infrastrukturė fizike dhe ekonomike. Tė gjitha kėto do t’ia pėrmirėsonin cilėsinė e jetės qytetarit tė Kosovės, dhe do t’ia hapnin rrugėn Kosovės pėr zhvillim e pėrparim. Kėto do tė ishin ndihmė e pakontestueshme nė ndėrtimin e njė shteti tė pavarur. Por jo, kėto miliona euro janė ndarė pėr tė financuar policė, gjykatės e prokurorė – elemente tė aparatit tė dhunės. Ndihma ėshtė e tillė vetėm nėse bėhet nė bazė tė nevojave tė pėrcaktuara nga ne dhe nė fusha tė identifikuara nga ne. Pėrndryshe ajo ėshtė imponim qė nuk na zhvillon por na pengon.

Nga negociatat nė kompromis dhe anasjelltas

Hashim Thaēi i ka zhgėnjyer UNMIK-un dhe BE-nė. Pėr disa muaj ata po negociojnė me Serbinė e ky veēse bėnte sehir. Ata e kanė konsideruar kėtė si njė lloj pranimi nga ana e tij. Ngjashėm sikurse me Marrėveshjen e Rambujesė, ngjashėm sikurse kur u aprovua Korniza Kushtetuese, sėrish tani, Hashim Thaēi thotė JO tash pėr tė thėnė PO pak mė vonė. Ai ėshtė njeriu qė nėnshtrohet i fundit. Ama, megjithatė nėnshtrohet dhe e gjithė kjo ėshtė me paramendim. Pėrgjatė kundėrshtimeve tė buta ai ia rrit vetes rėndėsinė para pranimit pėrfundimtar.

BE-ja negocioi me Serbinė pėr shtrirjen e EULEX-it. Ajo i pranoi tė tri kushtet e Serbisė: 1) qė EULEX-i tė bazohet nė Rezolutėn 1244; 2) qė EULEX-i tė jetė neutral karshi statusit tė Kosovės; 3) qė EULEX-i tė mos ketė tė bėjė me Planin e Ahtisaarit. Kushtin e parė dhe tė dytė e kanė pranuar edhe Fatmir Sejdiu e Hashim Thaēi. Vetėm kushtin e tretė e refuzuan ata, duke e pėrforcuar kėsisoj Planin e Ahtisaarit, gjithsesi tė padrejtė dhe aspak tė favorshėm pėr Kosovėn. Insistimi kryesor i Fatmir Sejdiut dhe Hashim Thaēit ėshtė bėrė Plani i Ahtisaarit, i cili edhe nga vetė ata ėshtė cilėsuar si ēmim i pavarėsisė (tė cilėn edhe ashtu nuk na e njohėn Serbia e Rusia, e rrjedhimisht as OKB-ja)!

Mirėpo, marrėveshjes ndėrmjet BE-sė dhe Serbisė pėr EULEX-in nė Kosovė, Boris Tadiqi ia kishte vėnė njė parakusht qė do tė shėrbente edhe si ombrellė: marrėveshjen UNMIK-Serbi pėr 6 pikat e letrės sė Ban Ki-moon-it qė Serbisė nė Kosovė i japin edhe mė shumė pushtet se Plani i Ahtisaarit. Policia, gjyqėsia, doganat, kontrolli i kufijve, transporti dhe komunikacioni, trashėgimia kulturore, parashihen tė jenė tė ndara etnikisht. Nė Kosovė do tė ketė dy sisteme politike: njė tė Kosovės dhe njė tė Serbisė nė ēerekun e territorit, dhe qė tė dyja kėto nėn autoritetin suprem ndėrkombėtar tė PSSP-sė e ICO-sė. Strukturat e Serbisė nuk do tė shpėrbėhen paraprakisht, dhe serbėt do t’i kenė tė gjitha pėrveē ushtrisė tė cilėn nuk do ta kenė as shqiptarėt. 6 pikat e marrėveshjes UNMIK-Serbi, Fatmir Sejdiu tha se nuk janė tė pranueshme nė formėn e tyre aktuale. Ai nuk tha se ato paraqesin ēėshtje tė panegociueshme. Ai nuk i refuzoi 6 pikat pėr arsye parimore dhe as pėr arsye pėrmbajtėsore. Ai tha se forma e tyre nuk ėshtė adekuate.